Bambang Kartanadi

Jenenge Bambang Kartanadi, putrane Begawan Jumanten, salah siji Pandhita ing pretapan Ancalagadhing. Nadyan bocah gunung, nanging pinardi ing kawruh kebatinan, kasekten lan ulah kridhaning prang. Mulane yen ana bot repoting wong tuwa bisa asung pitulungan. Ing Negara Ngalengka, Prabu Dasamuka nuju siniwaka, mung diadhep abdi kinasih kang aran Yaksamuka. Prabu Dasamuka  arsa nglamar Dewi Citranglangeni, atmajane narendra ing Tunjungpura, Prabu Citrawirya. Sang putri saguh dadi garwane Prabu Dasamuka, yen bisa ngleksanani (mujudake) mustakane Pandhita sewu. Mulane banjur utusan karo abdi kinasih Ditya Yaksamuka, supaya ngupaya mustaka Pandhita sewu. Yaksamuka sigra manjung jroning alas, nedya nekani para Pandhita ing wewengkon alas Dhandhaka, kang bakal diujug pretapane Begawan jumanten ing Ancalagadhing.

Kacarita Raden Arjunawijaya putrane Prabu Kartawirya, ing sarehne wis diwasa didhawuhi palakrama dening ingkang Rama ora kersa. Mulane banjur ditundhung. Arjunawijaya oncad saka praja  , ngumbara. Wusana banjur mertapa ana ing guwa Ringin Putih. Amarga saka genturing kasutapaning Arjunawijaya, manawa ana makhluk kang liwat sadhuwure guwa Ringin Putih, mesthi tiba lan kapidhara. Yaksamuda kang dioyak dening Bambang Kartanadi, bareng abure tekan ing sadhuwure guwa Ringin Putih, dumadakan mak gabrug. Yaksamuka tiba kapidhara ana sangareping lawang guwa. Gumebruging tibane Yaksamuka gawe kejoting panggalihe Rajaputra Arjunawijaya. Sawuse  eling purwa duksina, Yaksamuka banjur nyembah lan suwita ana ngarsane Arjunawijaya. Let sakedhep netra, mak jleb, Bambang Kartanadi tumurun saka gegana, ngadeg ana sangarsane Prabu Arjunawijaya. Kanthi patrap kang banget susila anoraga, Bambang Kartanadi nyuwun kersa Sang Arjunawijaya masrahake Yaksamuka marang dheweke. Amarga Arjunawijaya ora kersa maringake, jalari regejegan kang banjur dadi peperangan. Wusana Kartanadi kasoran, banjur suwita marang Arjuna. Amarga padhadene suwita marang Arjunawijaya, Bambang Kartanadi kepeksa urip rukun lan nyambut gawe bebarengan karo Yaksamuka, senajan ing batin banget pangigit-igite. Amarga midhanget saka ature Yaksamuka, Sang Arjunawijaya mangerti endahing warnane Dewi Citranglangeni. Awit saka iku, Sang Arjunawijaya banjur tindak menyang Praja Tunjungpura nedya nglamar Dewi, didherekake Yaksamuka karo Bambang Kartanadi. Ana ing Negara Tunjungpura, tuwuh mane pangigit-igite Sang Bmbang Kartanadi marang Yaksamuka. Tanpa diwuningani Sang Arjunawijaya, Yaksamuka pinrawasa, diperung kupinge, banjur dikon mulih menyang Ngalengka. Kanthi kutah ludira, Yaksamuka mulih menyang Ngalengka, marak Prabu Dasamuka. Wusanane Dasamuka diprajaya dening Prabune dhewe, amarga diutus ora bisa oleh gawe.

Panglamare Sang Arjunawijaya marang Dewi Citranglangeni ditampa kanthi becik dening Sang Dewi sarta Prabu Citrawirya. Dhaupe ana ing kedhaton Tunjungpura, kinurmatan dening para tamu maewu-ewu, ingayu bagya dening para Ratu, binerkahan dening para Brahmana. Let sawatara dina sawise diwiwaha, Sang Arjunawiwaha kondur menyang Maespati boyong Dewi Citranglangeni, diderekake Bambang Kartanadi sarta wadya Tunjungpura sabregada. Saprapatane ing kedhton Maespati, Sang Arjunawijaya dijumenengake Ratu gumanti keprabone ingkang Rama, sing dijuluki Prabu Arjunawijaya, ya Prabu Arjunasasrabahu. Durung sepira lawase, sang Bathara Narada rawuh ing kedhaton Maespati. Ngadhawuh yen Dewi Citrawati (Ratu ing Magada) saiki wus diwasa. Amarga endahing warnane, akeh banget Ratu manca Praja kang padha ngayunake marang Dewi citrawati, nanging nora ana kang ditamp becik panglamare dening Sang Dewi. Para Ratu kang ditampik dening Dewi Citrawati wis padha nrima.    

Bathara Dharma

Miturut serat Mahabarata, Bathara Dharma iku putrane Sanghyang Atri utawa wayahe Bathara Dharma, garwane ana sepuluh, garwane kuwi kabehe putra putrine Sanghyang Daksa. Dene asmane yaiku, Dewi Kitri; Dewi Laksmi; Dewi Areti; Dewi Mada; Dewi Pusthi; Dewi Srada; Dewi Kriya; Dewi Budi; Dewi Lajja lan Dewi Matini. Para putrane Bathara Dharma sing saka sepuluh garwane iku ora tau kocap. Dene Yudhisthira kuwi salugune putrane Bathara Dharma. Nalika Dewi Kunthi matak mantran aji Adityahredaya awit wus antuk palilahe Prabu Pandhu, Sang Dewi mangesthi Bathara Dharma jalaran kepengin kagungan putra bagus alus, sabar sarta luhur budi paramarta. Mula bareng Bathara Dharma keteman aji Adityahredaya, banjur tedhak ing marcapada sapatemon karo Dewi Kunthi, satemah Sang Dewi nuli prasaja sejatining sedya, tinurutan dening Bathara Dharma kanthi rekaning werdaya, nora watara suwe Sang Dewi nggarbini, banjur ambabar putra ingkang diparingi asma Yudhistira Dwijakangka.

Raden Yamawidura putrane Sang Maharsi Wiyasa kang mijil saka waita darah sudra, iku panjanmane Bathara Dharma. Sababe Bathara Dharma manjanma ing marcapada dadi Widura amarga kena sot kang ngendikakake dening para resi kang padha mrinani Begawan Animandawya. Ngene iki ceritane. Nalika Begawan Animandawya nglakoni monabrata. Ing sawijing dina, anamaling nggawa oleh-olehane nyolong mlebu ing padhepokane Begawan Animandawya. Ora suwe wadya balane Sang Prabu kang nglacak mlayune maling mau teka ing ngarsane Begawan Animandawya, nyuwun pirsa marang Sang Begawan, menyang ngendi mlayune maling. Sang Begawan ora mengsuli amargi lagi nglakoni tapa mbisu. Wadya balane Sang Prabu kang nglacak mlayune maling lajeng mlebu ing padhepokan Begawan Animandawya , niti sang Begawan. Maling dikisep lan dibanda lan maling mau ditibani ukum kisas (ukum mati).

Begawan Animandawya kena ing dakwa bantu durjana, Sang Begawan dicekel diaturake marang Sang Prabu, diadili. Putusaning pengadilan Begawan Animandawya ditubani ukuman sarana ditancebi lembing silite (lembing=sebangsa tombak). Amarga saka gedhing tapa bratane, sandyan dubure ditancebi lembing nganti jero, Sang Begawan ora bisa seda. Kocapa para Resi mitrane Begawan Animandawya kang miyarsani warta yen Sang Begawan nampa paukuman kang abot banget, enggal-enggal padha niliki lan nakokake sababe, dene nganti nampa paukum kang kaya ngono. Sang Bagawan jelasake sebabe, paukum kuwi ditampa jalaran ora preduli marang maling kang mlebu marang padhepokane lan ora mangsuli pitakonane wadyabala Sang Begawan, para Resi nili nemoni Sang Prabu, sarta kabeh ngendikane Begawan Animandaeya diaturake marang Sang Prabu, wasana Sang Prabu utusan wadya ngluwari Sang Begawan. Nanging lembing sing wis sawetara dina tumanceb ing dubure Sang Begawan mau ora kena didudut, wusana banjur ditugel, dadi Sang Begawan durung bisa luwar saka panandhang.

Para Resi banjur matek mantra Papasanghara, wasana pucuking lembing kang isih ana ing jero  salirane Sang Begawan Animandawya banjur bisa metu liwat embun-embunane. Sawise Begawan Animandawya luwar saka panandhang, para Resi banjur munggah maring KahyanganSuralaya sowan Bathara Dharma. Bathara Dharma ngendika yen dheweke ora kasamaran dhateng tindakipun para titah ageng alit ing marcapada nalika taksih alit, Sang Begawan Animandawya asring dolanan kinjeng sarana dipunsunduk silitipun. Kula punika Dewaning Adil, wajib rumeksa “Hukum Karma” supados tumindak ingkang samesthinipun. Begawan Animandawya ngalami panandhang dipuncubles lembing silitipun, jalaran ngunduh wohing pakarti saking pandamelipun nalika taksih alit. Dados Sang Prabu namung minangka lantaran tumindaking ukuman, bab pepesthening panandhang kula ingkang miturut “Hukum Karma”.

Para Resi matur yen miturut wewarah suci, lare ali ingkang umuripun kirang saking sadasa taun, manawi tumindak lepat dereng kenging dipunpratapi paukuman, sabab lare dereng diwasa punika dereng saged bedakaken awon sae lan leres lepat. Dados paduka punika dhawuhi paukuman dhateng titah ingkang pancen noten samesthinipun dipunpratapi ukuman “Hukum Karma” punika boten namung kangge para titah nanging ugi tumrap para Dewi. Paduka inggih kedah ngunduh wohing pandamel paduka. Amargi paduka atindak lepat, dhawahi paukuman dhateng titah ingkang boten sakmesthinipun kedah dipunpratapi paukuman, paduka badhe manjanma ing marcapada dados tiyang pincang, lair saking guwa garbanipun wanita darah sudra.Ya amarga  saka sot kang diucapake dening para Resi iku kang jalari Bathara Dharma manjanma ing madyapada dadi Widura, miyos saka garwane Resi Wiyasa (wanita darah sudra).